Important note about COVID Level 2 and our libraries, including hours:

At Orange, our libraries are open with the COVID vaccine pass, contact tracing and face masks required to keep the community and staff safe (more information about Libraries at Orange).

Wellington City Libraries

Te Matapihi Ki Te Ao Nui

Nga Mahi a Maui

Nga Mahi a nga tupuna, by Sir George Grey. Wellington : Reed, 1928.

Katahi ka hoki mai a Maui-taha ratou ko ona teina, ka noho. Noho nei, noho nei ; a roa rawa kei te huti ika ona tuakana : kei te noho noa ihoia i te kainga me te whakarongo ki te amuamu a ana wahine, a ana tamariki, ki tona mangere ki te huti ika. Katahi ia ka whakatauki atu, "Nana, koutou, ewhae ma, koutou ko a koutou tamariki kua taea e ahau nga mea katoa, a hei tena mea, hei te mahi o te kai, ka ngaro ai? Hua atu akuanei tena mea, te kai, ko uta nei whitikia ai e te ra."

Ka kite ia i te kauae o tona tupuna, ka tangohia e ia hei matika mona, ka maua ki te koraha hanga ai i nga wheua tangata hei matika, hei wero manu. Ko nga tuakana kahore i kite, kihai i mahara kua riro te kauae o to ratou matua i a Maui-potiki.

Katahi a Maui ka takaa i tana matau, i te kauae o Muri-ranga-whenua, ka oti ; whiri rawa te taura, ka oti. Ka mea atu ona tuakana ki a ratou, "Tatou ka aukaha I o tatou waka." "Ae! Tatou ka hoe ki te hi. "

Ka rewa te waka o ona tuakana ki te hi ika, ka eke ia ki runga ; ka mea nga tuakana, "Kaua e tukua mai, kei nukarautia tatou."

Ka noho ia i uta, ka hoe nga tuakana, ka tau te waka, ka hi, ka hoki ki uta. Ka po ka haere a Maui ki raro ki te raho o te waka. Ka awatea ka rewa ano te waka o nga tuakana, ka hoe ratou, kaore a Maui i kitea e nga tuakana, kei roto kei te riu o te waka e takoto ana. Ka tae ki waho ki te moana, katahi a Maui ka maranga ake i roto i te riu o te waka. Ka kite nga tuakana, ka mea ratou kia whakahokia ki uta. Katahi ka kumea e Maui t e moana kia roa ; tahuri no atu ratou ki uta, kua ngaro te whenua.

Ka mea atu a Maui, "E kore ranei au e waiho hei tata I te wai o to tatou waka?" Ae ana mai ratou.

Katahi ka hoe ratou, ka tae ki nga tauranga i tau ai nga waka I mua. Ka mea atu nga tuakana, "Tukua atu te punga i konei."

Ka mea atu ia, "Kauaka ; engari me hoe rawa ki waho noa atu."

Ka hoe, a, rite ana ki te tauranga i konei.

Ka mea atu ano ia, "He ika pononga to konei? Hua atu me hoe rawa ki te au o te moana ka tuku ai te punga ; a, ki te tae atu ki taku wahi e pai ai hei tukunga mo te punga, ina, e kore e tukua iho te matau ki raro, e whaia ake ana e te ika, a me te turehutanga kanohi nei ano te roanga, ka hoki mai to tatou waka ki uta."

Hoe nei, hoe nei, a, tawhiti noa atu ; ka mea nga hoa, "Hei konei!" Ka mea atu ia, "Kia ngaro te tuapae whenua ; a, ngaro rawa, katahi ka tukua te punga ; kia tawhiti noa atu, ki te au o te moana."
I tukua iho ki te wai i whaia tonutia ake e te ika ki runga ki te waka ; e rua ano hekenga o te aho, ehara, kua tomo te waka i te mahi a te ika.

Katahi ka mea mai nga hoa ki a ia, "E hoa, tatou ka hoki."

Ka mea atu nga hoa, "No whea hoki te huanga o tau matau?"

Ka mea atu ia, "Ha, he matau ano ra taku."

Ka mea atu ano nga hoa, "Tena koa ; whiua."

Ehara, i roto ano i a ia, e uira ana te paua me te whakairo, puhipuhi rawa ki te waero, anana ; ka turua ra.

Katahi ano ia ka ki atu, "Homai hoki tetahi maunu ki a au."

Ka mea atu ratou ki a ia, "E kore e marere atu."

Ka kukua te ringaringa, ka motokia ake ki tona ihu ; ka toto te ihu, ka pania ki te matau, ka whiua ki te moana ; ana, rere tonu, rere tonu, a ka tae ki te tekoteko, mahue ake ; ka mahue nga mahihi, ka ngaro ki te roro, ehara, ka mau ki te paepae o te whatitoka te matau a Maui-tikitiki-o-Taranga.

Katahi ka tapikitia e ia tana aho, ehara, ka mau ake te whare o taua kaumatua nei, o Tonga-nui, i tana matau ; haere ake, haere ake, a, ka morunga ake taua whare ; te tino marangatanga ake, ehara, ka mau iho tana matau i te toimaha ; kaka puta ake hoki te koropupu o te whenua ki runga, ka hamama nga waha o nga tuakana ki te tangi.

Katahi ia ka whakhua i tana karakia ; ta te mea ka rongo ia ki nga kupu amuamu a ona tuakana e tangi ana, e aue ana, e mea ana, "I homai ano tatou ki te au o te moana nei kia tahuri ki te wai ma te ika." Katahi ia ka hapai ake i tana hiki ake mo tana ika kia maiangi ake, ka mea,

"He aha tau, e Tonga-nui,
E ngau whaktuturi ake i raro?
Ka puta te hau o Ranga-whenua,
Ka rukuruku,
Ka eaea,
Ooi,
Mokopu-Tangaroa-meha."

Ehara, tarewa ana i runga te ika a Maui, he ika whenua, ko Papa-tua-nuku ; anana, takoto maroke ana to ratou waka.

Mahuetia iho ona hoa ki to ratou waka, hoki ana ia ki to ratou kainga ; i mea iho ia ki ona tuakana, "I muri i a au nei, kia manawanui, kei kainga ake a muri ia a au ; kaua hoki e kotikotia ta tatou ika ; engari waiho kia tae au ki te kawe atu i te hau o tenei tanga ika ; a kia tae atu au ki te tohunga, kia whangaia ki te atua ; ka hurihia te hurihanga takapau, ruahine rawa, kakahi rawa, ka noa ; katahi au ka hoki mai ; hei reira ka kotikoti ai te ika nei, a ka riro pai ta tera, ta tenei na, ta tera ra ; a , e takoto pai te wahi i takoto, e riro pai te wahi e mauria atu e tatou a toku hokinga mai."

Hemo kau atu ano taua maia raka, ehara, kua takahia nga kupu i rongo ra ratou ; kei te kai, kei te haehae i taua ika. Ehara, te tae ki te atua, kia mauru tona ngakau i te ika a tona tauira, a kia kai nga atua tamatane me nga atua tamawahine ; ehara, kua motumotu i tau hunga whakarokore nei ; anana, tona tahuritanga mai ki te riri mai ki taua ika e haehaea atu ra ; anana, te tino okenga i oke ai te pane me te hiku, me nga urutira, me nga pakihawa ; anana, ta Tangaroa pai hoki, ano kei te wai e tawheta ana.

Ana, koia e takot kino nei te whenua, tu ana he maunga, takoto ana he raorao, heke ana he awaawa, ara he pari hoki : me i kaua te tinihangatia e ona hoa kua takoto pai taua ika, a kua waiho hei tohu mo te whenua i muri nei. Ara, ko te rua tenei o nga kininga i muri iho o te weheng o Rangi raua, ko Papa.

Ko te hianga tenei a Maui I te whenua ki runga i te whakangaromanga a Rangi raua ko Tawhiri-matea ; a, kua hiia e ia te whenua ki te kauae o tona tupuna, o Muri-Rang-whenua ; a, te whakmaoritanga o taua matau nei kei Heretaunga, ko te Matau-a-Maui.

Korero o te Wa I Raraunga I Rauemi I Te Whanganui a Tara I Whakapapa